GIỚI THIỆU VỀ KHU THƯƠNG MẠI TỰ DO COLON

KHÁI QUÁT
Tận dụng vị trí chiến lược của mình và hoạt động của Kênh đào, Panama đã phát triển Khu Thương mại Tự do Colon (ZLC) trở thành khu thương mại tự do lớn nhất Tây Bán cầu, thứ hai trên thế giới về quy mô và khối lượng thương mại, sau Hồng Kông.

Khu Thương mại Tự do Colon nằm trên bờ biển Caribe, cạnh Kênh đào Panama, cách thành phố Panama 80km, là một trung tâm phân phối thương mại quan trọng của Châu Mỹ, nơi có sự hiện diện của 2.500 công ty trên diện tích trên 400 ha, tạo việc làm cho trên 20.000 lao động, hàng năm đạt tổng giao dịch thương mại trên 15 tỷ USD, đón 250.000 lượt thương gia và khách đến thăm.

ZLC tập trung vào các hoạt động kết nối doanh nghiệp (B2B) về nhập khẩu và tái xuất sản phẩm, không tạo giá trị gia tăng. Được thành lập vào năm 1948, có quy chế độc lập trực thuộc chính phủ, ZLC là một hệ thống hạ tầng nơi các công ty có thể bảo quản, tái đóng gói, trưng bày, bán buôn và chuyển hàng hóa bằng đường biển, tận dụng những ưu đãi đặc biệt về thuế. Tất cả hàng hóa nhập khẩu và tái xuất được miễn thuế, ngoài ra còn miễn nhiều loại thuế khác: thuế thu nhập từ nước ngoài, thuế sản xuất, thuế bán hàng, thuế đầu tư, thuế cổ tức, thuế thu nhập từ tái xuất khẩu.

Đối với người mua (chủ yếu đến từ các nước trong khu vực) ZLC đóng vai trò như một cửa hàng bách hóa bán buôn khổng lồ nơi họ có thể mua rất nhiều loại hàng hóa khác nhau, thường với các điều khoản tín dụng ưu đãi, xắp xếp lại hàng hoá và đưa về nước bằng tàu biển, tiết kiệm khá nhiều chi phí vận chuyển.
Để tạo điều kiện cho các hoạt động nhập khẩu và tái xuất, tại ZLC có nhiều công ty xếp dỡ, vận chuyển tàu biển. Panama là trung tâm tài chính quốc tế lớn với 77 ngân hàng trong nước và nước ngoài đang hoạt động, cung cấp nhiều dịch vụ tín dụng với lãi suất cạnh tranh, trong đó khoảng 25 ngân hàng có văn phòng cung cấp dịch vụ tại ZLC. Đồng đô la được sử dụng chính thức, tỷ lệ lạm phát của Panama luôn dưới 2% trong vòng 10 năm trở lại đây.

Cơ sở hạ tầng hàng hải và chuyên chở là những nhân tố then chốt trong sự thành công của ZLC. Sân bay quốc tế Tocumen của Panama là một trung tâm hàng không thương mại của khu vực Trung Mỹ, nơi hãng hàng không Copa Airlines đặt trụ sở chính và 38 hãng hàng không khác khai thác đường bay. Tuyến đường sắt Panama - Colon, được nâng cấp hoàn chỉnh năm 2001, là tuyến trung chuyển công-ten-nơ giữa các cảng hai bờ Thái bình dương và Đại  tây dương. Hàng năm có trên 14.000 tàu biển của hơn 84 quốc gia đi qua Kênh đào Panama. Các cảng biển lớn của Panama nằm gần cả hai cửa vào của Kênh đào bốc dỡ khoảng 2 triệu công-ten-nơ mỗi năm, trong đó có 5 cảng nằm kề ZLC.

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN
Sau thời kỳ trì trệ năm 2002-2003 do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế ở Mỹ La-tinh (chủ yếu Colombia, Venezuela, Ecuador, Argentina), khối lượng giao dịch của ZLC bắt đầu tăng trở lại năm 2004. Hoạt động giao dịch của ZLC những năm gần đây nhìn chung đã tăng lên do tăng trưởng kinh tế khu vực, xu hướng mở cửa thị trường và việc xuất hiện ngày càng nhiều các Khu vực thương mại tự do ở Mỹ la tinh như Thị trường chung Trung Mỹ, Cộng đồng Andean, Khối Caricom, Khối Mercosur...

Mặc dù ZLC đạt mức giao dịch cao những năm gần đây, quá trình tự do hóa thương mại và sự thành lập của các khu tự do thương mại tương tự ZLC ở nhiều nước Mỹ La-tinh khác cũng đặt ra nhiều thách thức đối với vai trò của ZLC, khi mà nhiều nhà xuất khẩu tính tới việc bán trực tiếp cho khách hàng của họ, không đi qua Panama.

Để giữ được lợi thế cạnh tranh, ZLC và chính phủ Panama đã phát triển nhiều dự án và kế hoạch nhằm bảo vệ vị thế quốc gia cửa ngõ thương mại và hậu cần của khu vực, đưa ra nhiều dịch vụ hấp dẫn như: kho chứa hàng hóa giá rẻ, các hệ thống vận chuyển và trung chuyển hiệu quả gắn với cơ sở viễn thông hiện đại. Điều này cho phép nhà xuất khẩu duy trì mức luân chuyển dự trữ hàng hoá cao và đảm bảo việc giao hàng nhanh chóng tới các khách hàng rộng khắp của họ.
Các luật chống rửa tiền và ăn cắp thương hiệu được củng cố. Hiệp hội doanh nghiệp ZLC đang thúc đẩy sửa đổi quy chế của ZLC nhằm mở rộng và hiện đại hóa các loại hình dịch vụ để tăng sức cạnh tranh của ZLC. Panama cũng ban hành một số luật đặc biệt khác, trong đó đưa ra những khuyến khích rộng rãi về thuế, nhằm thúc đẩy Khu chế xuất (Luật 25, 1992 ), và Khu xuất khẩu dầu mỏ (Luật 29, 1992) gắn với ZLC. Năm 2002, Chính phủ Panama trình Quốc hội dự án xây dựng Trung tâm thương mại và dịch vụ đa phương thức ở Colon với số vốn đầu tư 400 triệu USD nhằm xây dựng một sân bay cạnh ZLC, mở rộng ZLC thành một khu công nghiệp hiện đại, gắn kết tổng thể với các cảng công-ten-nơ, đường cao tốc Panama-Colon và hệ thống đường sắt.

Từ năm 2004, Chính phủ Panama cũng bắt đầu thúc đẩy dự án xây dựng một “siêu cảng” ở đầu Thái Bình Dương của Kênh đào trên diện tích 250 ha với số vốn đầu tư ban đầu 600 triệu USD. Cảng Manzanillo (MIT) và Cảng Công-ten-nơ Colon (CCT) phía đầu Đại Tây Dương cũng đã có các dự án mở rộng với vốn đầu tư 500 triệu USD. Tháng 10 năm 2006, dự án mở rộng hiện đại hóa Kênh đào được thông qua với tỷ lệ 78% phiếu trong trưng cầu dân ý, tổng đầu tư 5,25 tỷ USD thực hiện trong vòng 8 năm, dự kiến nâng gấp đôi năng lực vận chuyển của Kênh đào. Sau khủng hoảng kinh tế cuối những năm 90 và đầu những năm 2000, kinh tế Panama phục hồi trên hầu như tất cả các lĩnh vực với tăng trưởng GDP 5% năm 2004, 6,4% năm 2005, 6,5% năm 2006 và dự kiến 8% năm 2007.
Các dự án mở rộng Kênh đào và phát triển cảng biển, cùng với đà phát triển kinh tế mạnh mẽ của Panama những năm gần đây là những yếu tố thuận lợi thúc đẩy phát triển của ZLC thời gian tới.

NGUỒN NHẬP KHẨU
Năm 2006, ZLC nhập 6,818 tỷ USD hàng hóa, trong đó chiếm tỷ trọng cao nhất là quần áo, giày dép, thiết bị điện tử, dược phẩm. Hàng hoá nhập vào ZLC đến nhiều nhất từ Châu Á. Trung Quốc (gồm cả Hồng Kông) chiếm tới 39% nhập khẩu của ZLC, tiếp theo là Đài Loan, Mỹ, Nhật, Hàn quốc, Ý, Thụy Sỹ, Pháp... Phần lớn các công ty đa quốc gia có nguồn gốc từ Châu Á, đặc biệt là các nhà sản xuất hàng điện tử dân dụng, sử dụng ZLC như một bàn đạp hậu cần để đưa hàng kịp thời tới hệ thống phân phối của họ trong khu vực Mỹ latinh. Việc nhập khẩu hàng hóa còn được thực hiện bởi các nhà phân phối độc lập, thường có hợp đồng phân phối nhãn hiệu độc quyền tại một khu vực cụ thể.

ĐÍCH XUẤT KHẨU
Là trung tâm phân phối hàng hóa và hậu cần lớn nhất ở Tây bán cầu, ZLC được coi là lựa chọn đầu tiên của nhiều nhà nhập khẩu Mỹ La-tinh và Caribbean, đặc biệt là Colombia, Venezuela, Guatemala, Ecuador và Costa Rica. Hàng hoá từ ZLC nhập vào thị trường nội địa Panama chỉ chiếm 8,5% tổng xuất khẩu của ZLC.

THỦ TỤC THIẾT LẬP HOẠT ĐỘNG TẠI ZLC
Để thành lập bộ máy hoạt động trong ZLC, công ty phải nộp Đơn xin thành lập cho Ban quản lý cùng với các tài liệu và giới thiệu tham khảo cần thiết. Thủ tục không yêu cầu xuất trình giấy phép thương mại và không quy định số vốn đầu tư tối thiểu. Công ty phải thuê ít nhất 5 công nhân sở tại và tái xuất ít nhất 60% giá trị hàng hóa nhập khẩu.

Một công ty có thể chọn một trong những phương thức sau để bắt đầu hoạt động tại ZLC:

1. Thuê một tòa nhà hoặc một văn phòng từ một công ty đã hoạt động tại đây.
2. Thuê một tòa nhà từ Ban quản lý.
3. Thuê đất từ Ban quản lý (thời hạn 20 năm) và tự xây dựng văn phòng, kho hàng của mình tuân thủ theo quy hoạch của Ban quản lý.
4. Sử dụng các dịch vụ phân phối của một công ty đã hoạt động tại đây, thông qua một Hợp đồng đại diện.
5. Sử dụng các dịch vụ của hệ thống kho chung do Ban quản lý điều hành.

THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TẠI ZLC
Để đạt được một thị phần nhất định trong thị trường hàng tiêu dùng cạnh tranh khốc liệt của Mỹ La-tinh và Caribe, các công ty cần có năng lực cao về tiếp thị và tài chính. Các thương gia ZLC phải có lực lượng bán hàng không chỉ có hiểu biết, kinh nghiệm về nhu cầu của Khu vực Mỹ La-tinh và đối thủ cạnh tranh mà còn phải nắm được phân đoạn thị trường hẹp, biến động tỷ giá các đồng tiền, các diễn biến chính trị, điều kiện nhập khẩu của các nước, giao dịch tài chính và đánh giá rủi ro về thanh toán.

Những nhà xuất khẩu tìm kiếm cơ hội để giới thiệu mặt hàng của họ cho một nước cụ thể có thể gia nhập các Đoàn xúc tiến xuất khẩu để tham dự các chuyến đi ngắn dự hội chợ thương mại và sự kiện xúc tiến thương mại tại các nước khác nhau, được Hiệp hội doanh nghiệp ZLC tổ chức thường xuyên hàng năm.

Các doanh nghiệp tại ZLC thường cung cấp cho khách hàng ưu đãi tín dụng nhất định (chẳng hạn các công ty Mỹ thường cho khách hàng nợ thanh toán từ 30-60 ngày nếu khách hàng là các công ty đạt tiêu chuẩn và có lịch sử giao dịch thương mại minh bạch với các công ty Mỹ). Các hình thức thanh toán-tín dụng phổ biến khác bao gồm tài khoản mở, thư tín dụng và thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền điện tử.

HỘI CHỢ THƯƠNG MẠI
EXPOCOMER, được Phòng Thương mại-Công-Nông nghiệp tổ chức hàng năm, là hội chợ thương mại quốc tế tổng hợp lớn nhất của Panama và là một trong những hội chợ lớn nhất khu vực. Năm 2007, Hội chợ thu hút sự tham dự của 527 doanh nghiệp thuộc 37 nước tham gia, với  1.080 gian hàng trên diện tích 9.800 m2, tổng giao dịch đạt 127,1 triệu USD, đón 17.000 khách tham quan. EXPOCOMER 2008 sẽ được tổ chức từ 5-8/3/2008 tại Trung tâm hội nghị Atlapa, Thành phố Panama.

Liên hệ: Ban Expocomer, Phòng Thương mại-Công-Nông nghiệp Panama; P.O. Box 74, Panama 1, Panama; Điện thoại: (507) 227-0033; Fax: (507)227-0115; E-mail: expo@expocomer.com; Website:www. expocomer.com.

DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TẠI COLON
Công ty TNHH Minh Hoa có trụ sở tại Hà Nội được Ban quản lý ZLC cấp giấy phép hoạt động ngày 5/3/2007, là công ty Việt Nam đầu tiên đăng ký hoạt động tại ZLC. Chi nhánh của Công ty Minh Hoa tại ZLC có tên chính thức là VIETPA S.A. chuyên xuất khẩu các mặt hàng vật liệu xây dựng, đồ nội thất và giầy dép của Việt Nam cho thị trường Trung-Nam Mỹ.
Liên hệ: VIETPA S.A., Zona Libre de Colon, Giám đốc: Bà Nguyễn Hồng Thuỷ, điện thoại:  (507) 431-0684, (507) 431-0683, Fax: (507) 431-0683, E-mail: thuyhongn@hotmail.com.

CÁC ĐẦU MỐI LIÊN LẠC

Bộ phận Kinh tế-Thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Panama

Liên hệ: Ông Lê Công Tiến, Bí thư thứ hai
Địa chỉ: Local 3, Piso 10, Edificio Atlántico, Calle 50 y 53, Panamá
Điện thoại: (507) 264-2551
Fax: (507) 265-6056
E-mail: embavinapa@cwpanama.net
Website: www.embavietnam.org.pa

Ban quản lý ZLC:

Liên hệ: Nilda Iris Quijano, General Manager
P.O. Box 1118; Colon, Panama
Tel:  (507) 445-1033
Fax: (507) 445-2165
E-mail: zonalibre@zolicol.org
Web site: www.zonalibredecolon.com.pa

Hiệp hội Doanh nghiệp ZLC:

Liên hệ: Galo Pinto de la Ossa, Executive Director
P.O. Box 3118, Zona Libre de Colon, Panama
Tel:  (507) 441-4244
Fax: (507) 441-4347
E-mail: usuarios@auzonalibrecolon.com
Web site: www.auzonalibrecolon.com
Ấn phẩm: FOB Colon Free Zone, bản điện tử tại: www.colonfreezone.com.

Phòng Thương mại- Công-Nông nghiệp Panama:

Liên hệ: Rafael Zuñiga Brid, Executive Director
P.O. Box 74; Panama 1, Panama
Tel:  (507) 207-3400
Fax: (507) 207-3425
E-mail: direjecutiva@panacamara.org
Web site: www.panacamara.com

Tài liệu tham khảo:

Cập nhật: tháng 11/2007